GVNL Perspectief Online | Leren van waterstofhubs

Een waterstofhub is een complexe energiehub met daarbinnen een rol voor waterstof. Ondernemers die bij elkaar in de buurt zitten en die willen verduurzamen, werken hierin samen. Een waterstofhub is een lokale energieketen. Hierin legt de energie de hele weg af, van bron naar gebruiker. Opwek, transport, opslag en gebruik van energie en waterstof liggen hier dus dicht bij elkaar. De ondernemers kunnen uit verschillende sectoren samenkomen in een waterstofhub: industrie, verkeer en vervoer, land- en tuinbouw, waterschappen of bouw. Het combineren van sectoren zorgt voor evenwicht in de waterstofhub. 

De vlotte realisatie van het tankstation smaakte naar meer. Al gauw klopte de gemeente Sliedrecht aan. “Ten noorden van de A15 is een groot stuk grond bestemd voor een waterstofhub”, zegt Boer. “De locatie is ideaal. Ernaast ligt een zonnepark dat zijn energie niet altijd kwijt kan. En er zijn genoeg potentiële afnemers in de buurt. Zoals grote voedselfabrikanten, een smederij en tal van mkb-bedrijven.” 

 Zo zag het idee voor de H2Hub in Sliedrecht het licht. Voor de ontwikkeling ervan zette Boer als bestuurslid van ondernemersvereniging Werkgevers Drechtsteden de Innovatietafel Waterstof op. Hierin zijn niet alleen bedrijven uit de hele waterstofketen vertegenwoordigd, maar ook overheden en onderwijsinstellingen. Het plan voor de waterstofhub kreeg steeds meer vorm. “Netbeheerder Stedin heeft zich aangesloten om met een elektriciteitsstation continu groene stroom te garanderen”, vertelt Boer. “De restwarmte uit waterstofproductie kunnen we kwijt in het regionale warmtenet. Zuurstof, een ander restproduct, kunnen we leveren aan de lokale waterzuivering.” De H2Hub werkt daarnaast samen met HyCollege om te zorgen voor voldoende goed opgeleide mensen voor de waterstofsector. HyCollege verbindt onderwijs, onderzoek, overheid, professionals en bedrijven en deelt kennis via bijeenkomsten, colleges en workshops. Ook borgt het de kwaliteit van kennis, vaardigheden en leeruitkomsten en zorgt het voor een eenduidig en vergelijkbaar onderwijsaanbod. 

Onderzoek en eerste ontwerp

De plannen voor de waterstofhub klinken interessant, maar hoe realistisch zijn ze? “Onze interne berekeningen van de technische en financiële haalbaarheid wilden we geverifieerd hebben”, zegt Boer. “Daarom hebben we een Rotterdams ingenieursbureau, gespecialiseerd in groene technologie, gevraagd om een voorverkenningsstudie uit te voeren. Deels bekostigd door subsidie vanuit de regio en deels door de partijen van de Innovatietafel.” 

Het onderzoek toonde de haalbaarheid van de H2Hub aan. “Maar de businesscase is geen verdienmodel”, verduidelijkt Boer. “Daar gaat het ons ook niet om. We willen verduurzamen en kennis opbouwen over waterstofhubs zodat we die zo efficiënt mogelijk kunnen maken. Onze ambitie is om meerdere hubs te bouwen. Hiermee leveren we een bijdrage aan de energietransitie, bieden we een oplossing voor netcongestie en stimuleren we duurzame economische groei in onze regio door onszelf van energie te voorzien.” 

De Innovatietafel Waterstof heeft inmiddels de volgende stap gezet: een pre-FEED-studie (preliminary Front End Engineering Design). “Nog dit jaar willen we dit conceptuele ontwerp afronden”, zegt Boer. “Met steun van GroenvermogenNL (regeling TSE Industrie studies: waterstof en groene chemie, red.). Daarna volgt de engineering in detail, waaruit we de definitieve investeringsbeslissing zullen maken. Het zal om projectkosten van tientallen miljoenen euro’s gaan, waarvoor we een aanvraag voor de OWE-SEH regeling (Opschaling volledig hernieuwbare waterstofproductie via elektrolyse, red.) voorbereiden, private investeerders zoeken en een bancaire lening willen afsluiten.” 

Coöperatie bouwt en beheert

Voor de bouw en de operatie van de H2Hub zet de Innovatietafel een coöperatie op. “Het voordeel is dat deelnemende afnemers en producenten elkaar commitment geven om waterstof af te nemen en te leveren”, zegt Boer. “Ook onderwijs en overheid zijn stakeholders. Het creëert een gemeenschappelijkheid waarin we zeggen dat de hub van ons allemaal is en waarin we gezamenlijk onze verantwoordelijkheid nemen voor een duurzame energietoekomst.” 

 Ondanks dit perspectief en het brede draagvlak zijn er onderweg nog wel de nodige obstakels te overwinnen, verduidelijkt Boer. “Ik denk dan aan de nationale regelgeving die stelt dat we alleen op puur groene stroom mogen draaien, terwijl voldoende aanbod onzeker is. Spannend is ook de energieprijs die voor ongeveer 50% de kostprijs van groene waterstof bepaalt.” Over vergunningen maakt Boer zich minder druk. “Er is ontzettend veel medewerking van regionale overheden. Bovendien doen we dit met een club mensen die zich niet snel laat afschrikken. Ik neem mijn pet diep af voor het lef dat alle betrokken partijen tonen.” 

De ervaringen met de H2Hub in Sliedrecht sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen. RVO en GroenvermogenNL werken aan een regeling voor waterstofhubs. Ed Buddenbaum, senior programmamanager GroenvermogenNL, legt het doel van de regeling uit: “GroenvermogenNL investeert in grote waterstofprojecten. Maar wij willen ook heel graag leren van kleinere opschalingsprojecten. Hoe zet je die op, hoe financier je ze, tegen welke vergunningsuitdagingen loop je aan en hoe ga je om met onderhoud? Binnen de OWE-regeling maakten kleinere projecten minder kans. Daarom bereiden we met RVO een nieuwe regeling voor rond waterstofhubs die hopelijk in januari 2026 opengaat.” De regeling voor waterstofhubs moet dus lokale initiatieven stimuleren en kennisontwikkeling versnellen

Dit artikel verscheen in het magazine GVNL Perspectief. Met het magazine GVNL Perspectief maken we zichtbaar hoe de waterstoftransitie zich ontwikkelt: van ambitie naar uitvoering. In deze online serie delen we artikelen uit het eerste GVNL Perspectief-magazine, met inzichten van experts, inspirerende verhalen van pioniers en voorbeelden van innovatie die laten zien hoe Nederland stap voor stap de belofte van groene waterstof waarmaakt, gedreven door een gezamenlijke wil om vooruit te komen.