GVNL Perspectief Online

Noodklokken luiden, alarmbellen rinkelen en brandbrieven worden verstuurd. Media berichten over bedrijfssluitingen en projecten die zijn gepauzeerd of stopgezet. De verduurzaming van de Nederlandse industrie gaat niet zonder slag of stoot. Soms lijkt het alsof we vooral achteruitlopen. Toch is dat beeld te somber. Er zijn wel degelijk investeringsbeslissingen die bijdragen aan de energie- en grondstoffentransitie. En met het Pakket voor Groene Groei heeft de industrie een stap vooruit omarmd.

Ook in waterstofland is de realiteit ingedaald. De roze wolk is weg, maar het besef blijft dat waterstof een onmisbaar molecuul is. Directe elektrificatie heeft waar mogelijk de voorkeur, ook omdat hiermee steeds hogere procestemperaturen haalbaar zijn. Tegelijkertijd lijkt een grotere rol weggelegd voor import en directe inzet van waterstofderivaten en halffabricaten, omdat hernieuwbare elektriciteit in andere regio’s goedkoper is. De consequentie is dat de verwachte waterstofvraag in Nederland lager ligt dan eerdere prognoses.

De uitdaging blijft dat de hele keten – van wind op zee tot eindgebruiker – in samenhang moet worden opgebouwd. Als één schakel vertraagt, stokt de rest. De vertraging bij de Delta Rhine Corridor is illustratief: afnemers wachten, producenten wachten mee. Positief is dat er inmiddels gewerkt wordt aan een realistische planning, zodat duidelijk wordt wanneer partijen op het landelijke waterstofnet kunnen aansluiten. Ook biedt de implementatie van de Europese richtlijn voor hernieuwbare energie (RED-III) meer houvast, met concrete verplichtingen voor lidstaten om hernieuwbare waterstof(dragers) in te zetten in industrie en vervoer.

“Als één schakel vertraagt, stokt de rest”

Een hardnekkig punt blijft de prijs. Groene waterstof is aanzienlijk duurder dan grijze, terwijl de basisindustrie die meerkosten nauwelijks kan doorberekenen. Daarom is het belangrijk dat inmiddels meer dan honderd Nederlandse bedrijven en brancheverenigingen zich met de ‘Call for demand creation’ in Brussel hebben uitgesproken voor het creëren van groene eindmarkten. Deze oproep heeft een plek gekregen in de Clean Industrial Deal, met voorstellen om vraaggericht te stimuleren in specifieke ketens, wat leidt tot trekkracht.

Daarnaast is er een rol voor koolstofarme waterstof. In de afgelopen periode zijn investeringsbeslissingen genomen om bestaande grijze productie te ‘verblauwen’ via afvang, transport en opslag van CO₂. Ook andere waterstofproductiemethoden bieden mogelijkheden om sneller volumes te leveren tegen lagere kosten dan waterstof via elektrolyse.

Er zijn dus genoeg redenen om optimistisch te blijven over waterstof. Want realisme houdt ons met beide benen op de grond, terwijl samenwerken en ketens bouwen ons vooruit helpen. Zo houden we samen koers in de transitie.

Jarno Dakhorst
Senior beleidsmedewerker
Directie verduurzaming industrie
Ministerie van Klimaat en Groene Groei