Rolontwikkeling binnen learning communities
Ter voorbereiding op de onderzoekscall naar learning communities voerde een landelijke onderzoeksgroep, bestaande uit onderzoekers van alle deelnemende hogescholen binnen het GroenvermogenNL HCA-programma, tussen 2025 en begin 2026 gezamenlijk onderzoek uit naar rolontwikkeling binnen learning communities. De regionale onderzoeksteams selecteerden geschikte praktijkcases en verzamelden data met behulp van een gezamenlijk ontwikkeld onderzoeksinstrumentarium. Naast nieuwe inzichten in rolontwikkeling leverde deze overbruggingsfase ook twee onderzoeksinstrumenten op die gebruikt kunnen worden om rolontwikkeling binnen learning communities in kaart te brengen.
Kennis over rolontwikkeling
De hypothese die is onderzocht was “Interventies op verbreding van rolinvulling van deelnemers in een learning community leiden tot de beweging van leren van elkaar naar leren met elkaar. Dit heeft een positieve uitwerking op het versterken van de integratie van werken, innoveren en leren.” Uit het onderzoek bleek dat door ruimte voor experiment, samenwerking en reflectie deelnemers naar nieuwe professionele rollen groeien. Docenten ontwikkelen zich van uitvoerder naar ontwerper en facilitator, terwijl studenten meer verantwoordelijkheid nemen als projectleider, verbinder of ontwerper. Learning communities versterken vooral brede professionele vaardigheden, zoals samenwerken, communiceren, plannen en zelfregie. Diversiteit aan deelnemers stimuleert innovatie en een rijkere probleemaanpak, maar vraagt ook om goede communicatie en het omgaan met verschillen. De rol van de begeleider is hierbij cruciaal: deze ondersteunt niet alleen de inhoud, maar vooral samenwerking, communicatie en rolontwikkeling.
Factoren die rolontwikkeling versterken
Uit het onderzoek naar de regionale learning communities blijkt dat rolontwikkeling niet vanzelf ontstaat. Een aantal terugkerende succesfactoren creëert de voorwaarden waarin deelnemers nieuwe rollen kunnen verkennen, ontwikkelen en bestendigen.
- Praktijkgericht en experimenteel leren
Door samen te werken aan realistische vraagstukken ontwikkelen deelnemers stap voor stap nieuwe rollen. Ruimte voor experiment, eigenaarschap, feedback en reflectie vergroot zelfvertrouwen en professionele groei. - Wederkerig en interdisciplinair samenwerken
Deelnemers leren mét elkaar, benutten elkaars expertise en verdelen rollen op basis van talenten. De diversiteit in disciplines, opleidingsniveaus en achtergronden leidt tot complementaire rollen en een rijkere samenwerking. - Een veilige en hechte leeromgeving
Een sterk communitygevoel, kleinschalige samenwerking en psychologische veiligheid stimuleren deelnemers om verantwoordelijkheid te nemen, nieuwe rollen uit te proberen en van fouten te leren. - Goede begeleiding, feedback en continuïteit
Structurele reflectie, duidelijke procesbegeleiding en een stabiele groepssamenstelling maken rolontwikkeling zichtbaar en geven deelnemers de tijd om nieuwe professionele rollen duurzaam te ontwikkelen.
Betekenis voor GroenvermogenNL
Voor GroenvermogenNL zijn learning communities een belangrijke bouwsteen van een toekomstbestendig human capital-ecosysteem voor de waterstoftransitie. Ze verbinden onderwijs, onderzoek en praktijk, versnellen kennisontwikkeling en versterken regionale samenwerking. Het onderzoek laat zien dat learning communities alleen duurzaam impact hebben wanneer zij structureel worden ingebed in de manier waarop mensen leren, werken en innoveren. De belangrijkste lessen zijn:
- Human capital ontwikkelt zich in de praktijk
Organiseer structurele samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk rond actuele praktijkvraagstukken. - Ontwerp werken, leren en innoveren als één geheel
Succesvolle learning communities brengen deze drie processen gelijktijdig en iteratief samen. - Stimuleer gezamenlijke kenniscreatie
Experimenteren, samen leren en omgaan met onzekerheid zijn essentieel om nieuwe kennis voor de waterstoftransitie te ontwikkelen. - Investeer in brede transitievaardigheden
Naast technische expertise zijn systeemdenken, samenwerken, wendbaarheid en omgaan met verandering onmisbaar. - Versterk de rol van docent-onderzoekers en netwerken
Zij vormen de verbindende schakel tussen onderwijs, onderzoek en praktijk en zorgen voor duurzame kennisdeling. - Kies voor regionale verankering
Learning communities hebben de meeste impact wanneer ze aansluiten bij regionale behoeften en structureel zijn ingebed in onderwijs, arbeidsmarkt en samenwerkingsverbanden.
Tools en kennisproducten
Learning Community Canvas
Met dit onderzoeksinstrument krijg je inzicht in de waardering van deelnemers voor de werkzame inrichtingskenmerken van learning communities en kun je aangrijpingspunten identificeren om rolverbreding en de integratie van werken, innoveren en leren te versterken.
Download hier de pdf Learning community canvas
Interviewleidraad rolontwikkeling
Dit instrument heeft als doel om inzicht te krijgen in opvattingen over de rolontwikkeling van de deelnemers binnen de learning community en de beoogde persoonlijke en professionele ontwikkeling.
Download hier de pdf Interviewleidraad rolontwikkeling
Expeditie waterstof
Benieuwd hoe learning communities er in de praktijk uitzien? Op Expeditie Waterstof vind je inspirerende voorbeelden uit de zes regio’s, waarin onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven samenwerken aan actuele vraagstukken binnen de waterstoftransitie.
Waterstofketenspel
Het Waterstofketenspel maakt de waterstofketen tastbaar. Tijdens het spel ervaren deelnemers hoe waterstof wordt geproduceerd, opgeslagen, getransporteerd en toegepast, én welke uitdagingen daarbij komen kijken. Op een interactieve manier ontstaat inzicht in de samenhang binnen de keten en het belang van samenwerking om de energietransitie te laten slagen.
Podcast: Vaste grond – Leergemeenschappen in maatschappelijke opgaven
Hoe organiseer je leren, werken en innoveren in een tijd van grote maatschappelijke transities? In deze aflevering van de podcast Vaste Grond gaan onderzoekers en experts in gesprek over de rol van learning communities binnen de waterstoftransitie. Ze bespreken hoe samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk bijdraagt aan innovatie, welke rolontwikkeling dit vraagt van alle betrokkenen en welke lessen dat oplevert voor de toekomst.