Publieke acceptatie van industriële waterstofontwikkelingen 

Hoewel de maatschappelijke perceptie van waterstof steeds vaker wordt onderzocht, is er nog relatief weinig bekend over de acceptatie van industriële toepassingen van groene waterstof. Een team van onderzoekers van de Universiteit Leiden, de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam onderzocht de beschikbare kennis en publiceerde het rapport ‘An overview of factors influencing public acceptance of industrial hydrogen developments’. Hierin geven zij een overzicht van de factoren die van invloed zijn op de publieke acceptatie van industriële waterstofprojecten. Op basis van sociaalwetenschappelijk onderzoek hebben zij de bestaande kennis samengebracht in een praktisch raamwerk dat laat zien hoe technische, maatschappelijke, ruimtelijke en procesmatige factoren de beeldvorming rondom waterstof beïnvloeden. Ook is in kaart gebracht waar verder onderzoek nodig is. 

Vier factoren die publieke acceptatie beïnvloeden 

Er wordt vaak van uitgegaan dat publieke acceptatie een kwestie is van mensen informeren over een nieuwe technologie. Het rapport laat zien dat de werkelijkheid een stuk complexer is. De onderzoekers identificeerden een reeks factoren die de publieke acceptatie kunnen beïnvloeden en groepeerden deze in vier verbonden domeinen:  

• Technologische factoren, zoals ervaren risico’s, voordelen en de eigenschappen van het watersysteem. 
• Menselijke factoren, waaronder vertrouwen, kennis, waarden, emoties en sociaaldemografische kenmerken. 
• Plaatsgebonden factoren, zoals de lokale context en de band met de eigen leefomgeving. 
• Procesfactoren, waaronder participatie, rechtvaardige besluitvorming en compensatie. 

Publieke acceptatie is daarmee veel meer dan alleen kennis over technologie. Het is het resultaat van een samenspel van technische én maatschappelijke aspecten. 

Wat is er al bekend? 

Voor het rapport zijn Europese studies naar de publieke acceptatie van industriële waterstof geanalyseerd. Slechts 21 onderzoeken voldeden aan de selectiecriteria, wat laat zien dat dit onderzoeksgebied nog relatief jong is. 

De meeste studies richten zich op onderwerpen als vertrouwen, kennis en de perceptie van risico’s en voordelen. Over de invloed van lokale omstandigheden, besluitvormingsprocessen en kenmerken van watersystemen is nog veel minder bekend. Juist daar liggen belangrijke kansen voor vervolgonderzoek. 

Belang voor beleid en praktijk 

Het rapport laat zien dat publieke acceptatie niet kan worden teruggebracht tot één thema, zoals veiligheid of economische voordelen. De factoren die een rol spelen verschillen per project, locatie en fase van ontwikkeling. Daarom is het belangrijk om maatschappelijke perspectieven vanaf het begin mee te nemen in de ontwikkeling van waterstofprojecten. Vertrouwen in initiatiefnemers en overheden, zorgvuldige besluitvorming en aandacht voor lokale belangen zijn minstens zo belangrijk als de technische prestaties van het systeem. 

Vervolgonderzoek binnen HySUCCESS 

De volgende fase van het HySUCCESS-project richt zich op de vraag welke factoren het zwaarst wegen, hoe zij elkaar beïnvloeden en hoe publieke acceptatie zich in de tijd ontwikkelt. Hiervoor worden onder meer periodieke enquêtes en keuze-experimenten ingezet. 

Door sociale, technische, juridische en economische inzichten te combineren, wil HySUCCESS bijdragen aan waterstofsystemen die niet alleen technisch haalbaar en economisch rendabel zijn, maar ook kunnen rekenen op maatschappelijk draagvlak. 

R&D-project HySUCCESS 

GroenvermogenNL zet zich in om productie en gebruik van groene waterstof op te schalen en te versnellen. Met ons R&D-programma stimuleren we innovatie en samenwerking van partijen uit het kennisveld en de industrie. Binnen dit programma richt HySUCCESS zich specifiek op het maatschappelijk draagvlak, dat noodzakelijk is voor een succesvolle waterstoftransitie. Een consortium van 10 universiteiten, 5 hogescholen, 1 onderzoeksinstituut, 3 industriële partners en 1 branchevereniging wil met steun van € 12 miljoen subsidie een uitgebreid overzicht geven van de sociaal-economische factoren die de rol van groene waterstof in een duurzaam energiesysteem beïnvloeden. 

Lees hier het volledige rapport ‘An overview of factors influencing public acceptance of industrial hydrogen developments’